Το Sonic Totem είναι ένα παιχνίδι πλατφόρμας όπου αναλαμβάνετε τον Sonic σε αγώνα ενάντια στον Δρ. Eggman, ο οποίος προσπαθεί να ελέγξει το κλίμα του πλανήτη χρησιμοποιώντας αρχαία τοτέμ. Ο πυρήνας του gameplay περιστρέφεται γύρω από την ταχύτατη κίνηση και το ακριβές άλμα μέσα σε περιβάλλοντα που απειλούνται από ακραίες καιρικές συνθήκες. Το χαρακτηριστικό του γνώρισμα είναι η ενσωμάτωση της κλιματικής χειραγώγησης στην κλασική φόρμουλα του Sonic, προσδίδοντας επείγοντα χαρακτήρα στην αποστολή.
Πρόκειται για ένα παιχνίδι πλατφόρμας (platformer) όπου ο παίκτης αναλαμβάνει τον έλεγχο του κεντρικού χαρακτήρα, ο οποίος πρέπει να κινηθεί με ταχύτητα για να αποτρέψει τα σχέδια του Δρ. Έγκμαν. Η κεντρική απειλή περιστρέφεται γύρω από την προσπάθεια του ανταγωνιστή να χρησιμοποιήσει αρχαία Τότεμ για να χειριστεί το κλίμα του πλανήτη, προσδίδοντας έναν νέο παράγοντα επείγοντος στην κλασική φόρμουλα του παιχνιδιού.
Η εμπειρία επικεντρώνεται στην ταχύτατη διέλευση (traversal) και τον ακριβή χειρισμό των άλμάτων (platforming) μέσα από περιβάλλοντα που βρίσκονται υπό την επίδραση ακραίων καιρικών φαινομένων. Η μηχανική του παιχνιδιού απαιτεί από τον παίκτη να διατηρεί υψηλή ταχύτητα, ενώ ταυτόχρονα εκτελεί σύνθετες κινήσεις για να αποφύγει εμπόδια και να φτάσει στον στόχο του. Η αλληλεπίδραση με το περιβάλλον είναι άμεση και βασίζεται στην ορμή και τον συγχρονισμό των κινήσεων.
Ένα διακριτικό χαρακτηριστικό του τίτλου είναι η ενσωμάτωση της αφήγησης περί κλιματικής χειραγώγησης στην δομή του gameplay. Αυτό μεταφράζεται σε επίπεδα όπου οι καιρικές συνθήκες αλλάζουν δυναμικά, επηρεάζοντας την προσβασιμότητα σε ορισμένα σημεία ή αυξάνοντας την δυσκολία των πλατφορμών. Ο παίκτης πρέπει να προσαρμόζει συνεχώς τη στρατηγική του ανάλογα με τις μεταβαλλόμενες συνθήκες του περιβάλλοντος.
Ο πρωταρχικός στόχος παραμένει η αναχαίτιση των ενεργειών του κακού πριν αυτός ολοκληρώσει τον έλεγχο των Τότεμ. Το παιχνίδι προσφέρει την κλασική αίσθηση των τίτλων ταχύτητας, ενισχυμένη με την ανάγκη για στρατηγική προσαρμογή λόγω των περιβαλλοντικών απειλών. Η έμφαση δίνεται στην ακριβή εκτέλεση των κινήσεων και την αποδοτική χρήση της ταχύτητας ως εργαλείο επιβίωσης και προόδου.
Το παιχνίδι απευθύνεται σε όσους απολαμβάνουν τους γρήγορους τίτλους πλατφόρμας που απαιτούν υψηλό επίπεδο δεξιοτεχνίας και γρήγορα αντανακλαστικά. Η προσθήκη των κλιματικών μηχανισμών προσφέρει μια νέα διάσταση πρόκλησης για τους βετεράνους του είδους που αναζητούν μια παραλλαγή της κλασικής φόρμουλας.